Coraz więcej osób szuka wsparcia w rozwoju osobistym. Jedni wybierają coaching, inni kierują się do psychoterapeuty. Obie metody mają wiele wspólnego, ponieważ bazują na rozmowie, stawiają człowieka w centrum i pomagają mu lepiej zrozumieć siebie. Jednak mimo pozornych podobieństw, różnią się celem, zakresem działania oraz kompetencjami osób, które je prowadzą. Kiedy wystarczy sesja z coachem, a kiedy niezbędna jest pomoc terapeuty? Odpowiadamy!
Czym jest coaching i na czym polega?
Coaching to proces, który wspiera osobę w osiąganiu konkretnych celów zarówno zawodowych, jak i osobistych. Coach nie podaje gotowych rozwiązań i nie stawia diagnoz. Jego rolą jest zadawanie trafnych pytań, uważne słuchanie i towarzyszenie klientowi w odkrywaniu własnych zasobów oraz możliwości działania. Głównym celem coachingu jest rozwój potencjału, zdobywanie pewności siebie, pomoc w ustalaniu życiowych celów.
Coaching najczęściej dotyczy takich obszarów jak zmiana pracy, planowanie kariery, rozwój kompetencji miękkich, zarządzanie stresem czy poszukiwanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Może również wspierać osoby zmagające się z trudnościami w relacjach zawodowych i prywatnych, nadmierną presją, niską pewnością siebie czy codziennymi wątpliwościami. Coraz więcej osób sięga po tę formę wsparcia także wtedy, gdy odczuwają brak motywacji, potrzebują uporządkować swoje priorytety lub mają poczucie, że utknęły w miejscu. Coaching może wówczas pomóc w odnalezieniu kierunku i sensu dalszych działań.
Coaching nie jest ściśle regulowany prawnie, dlatego wiele osób może rozpocząć tę ścieżkę po ukończeniu odpowiedniego szkolenia. Jednak profesjonalny coach to znacznie więcej niż certyfikat. To osoba, która nieustannie rozwija swoje kompetencje, pracuje pod stałą superwizją, dba o własny rozwój osobisty i ma przepracowane swoje tematy. Działanie zgodne ze standardami etycznymi i ciągła praca nad sobą są niezbędne, aby coaching był naprawdę wartościowym i bezpiecznym procesem dla klienta.
Na czym polega psychoterapia i kto może ją prowadzić?
Psychoterapia to specjalistyczna forma pomocy psychologicznej, prowadzona przez wykwalifikowanego terapeutę. Jej głównym celem jest leczenie zaburzeń psychicznych, łagodzenie cierpienia emocjonalnego oraz wspieranie pacjenta w radzeniu sobie z trudnościami, które wpływają na jego codzienne funkcjonowanie. Może obejmować pracę nad traumami, przewlekłym lękiem, depresją, zaburzeniami osobowości czy problemami w relacjach.
W zależności od podejścia np. psychodynamicznego, poznawczo-behawioralnego, humanistycznego czy systemowego terapia może być krótkoterminowa lub długofalowa. W Polsce, by zostać psychoterapeutą, trzeba ukończyć wieloletnie szkolenie, przejść własną terapię i pracować pod superwizją.
Coaching a terapia – różnice
Główna różnica między coachingiem a terapią dotyczy ich celu i zakresu działania. Coaching skupia się na przyszłości i rozwoju, wspierając klienta w realizacji konkretnych celów, zakładając, że funkcjonuje on na wystarczająco dobrym poziomie. Terapia natomiast koncentruje się na diagnozie i leczeniu trudności emocjonalnych oraz zaburzeń psychicznych, często odnosząc się do przeszłych doświadczeń, które wpływają na obecne problemy.
Różnią się również metodami pracy – coach przede wszystkim zadaje pytania i pomaga w poszukiwaniu własnych rozwiązań, nie analizując zbytnio przeszłości ani nie stawiając diagnoz. Terapeuta natomiast pracuje z mechanizmami psychicznymi, emocjami i traumami, stosując specjalistyczne techniki. Coaching zwykle ma charakter zadaniowy, podczas gdy terapia bywa (choć nie musi) procesem długofalowym, wymagającym systematycznej pracy.
Co ciekawe, terapia nie wyklucza coachingu i na odwrót. Wiele osób równolegle przechodzi przez terapię, gdzie pracuje np. nad swoją przeszłością i jednocześnie korzysta z usług coacha, z którym pracuje przykładowo nad swoimi celami zawodowymi.
Kiedy warto wybrać coaching, a kiedy iść na terapię?
Coaching będzie dobrym wyborem, jeśli:
- potrzebujesz zmiany w pracy lub życiu osobistym,
- chcesz poprawić swoją pewność siebie i asertywność,
- pragniesz skuteczniej radzić sobie ze stresem i presją,
- szukasz motywacji i wsparcia w podejmowaniu decyzji,
- potrzebujesz lepszej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym,
- czujesz, że utknąłeś w miejscu i chcesz odnaleźć nowy kierunek działania,
- chcesz zwiększyć efektywność i produktywność w codziennych zadaniach,
- chcesz rozwijać swoje kompetencje miękkie, takie jak komunikacja czy zarządzanie czasem,
- masz konkretny cel, który chcesz osiągnąć, lub chcesz nauczyć się, jak nad nim skutecznie pracować.
Z kolei terapia jest wskazana, jeśli:
- doświadczasz stanów lękowych lub depresyjnych,
- przeżywasz żałobę, kryzys emocjonalny lub silny stres,
- przechodzisz przez skutki traumatycznych doświadczeń,
- borykasz się z niską samooceną i poczuciem bezradności,
- masz problemy ze snem, które utrudniają codzienne funkcjonowanie,
- doświadczasz chronicznego wypalenia zawodowego lub emocjonalnego,
- zmagasz się z trudnościami w radzeniu sobie z emocjami lub impulsywnością,
- masz rozpoznane zaburzenia psychiczne wymagające specjalistycznej pomocy.
Czy coaching może zastąpić terapię?
Nie, coaching nie jest formą terapii i nie może zastąpić profesjonalnej pomocy psychologicznej. Coach nie powinien pracować z osobami zmagającymi się z poważnymi problemami emocjonalnymi czy zaburzeniami psychicznymi. W takich sytuacjach odpowiedzialny coach zawsze skieruje klienta do wykwalifikowanego terapeuty. Próby „leczenia” poprzez coaching nie tylko mogą być nieskuteczne, ale także potencjalnie szkodliwe dla klienta.
Jak rozpoznać, której formy wsparcia potrzebujesz?
Wybór między coachingiem a terapią nie zawsze jest oczywisty. Warto zacząć od kilku ważnych pytań, które pomogą Ci lepiej zrozumieć własne potrzeby:
- Czy moje wyzwania mają charakter krótkoterminowy, czy wymagają długotrwałej pracy i głębokiej refleksji?
- Czy mam jasno określony cel (lub dopiero go buduję), do którego dążę, czy raczej odczuwam, że codzienne obowiązki i emocje mnie przerastają?
- Czy przede wszystkim chcę się rozwijać i realizować konkretne cele, czy raczej szukam wsparcia w trudnym dla mnie momencie?
- Czy potrzebuję wsparcia w podejmowaniu decyzji i zwiększeniu efektywności, czy raczej pomocy w radzeniu sobie z emocjami i traumą?
- Czy moje problemy są przejściowe i dotyczą określonych sytuacji, czy też trwają od dłuższego czasu i znacząco utrudniają funkcjonowanie?
- Czy moje trudności dotyczą głównie sfery zawodowej lub rozwoju osobistego, czy dotyczą również zdrowia psychicznego i emocjonalnego?
Jeśli nadal nie jesteś pewien, którą ścieżkę rozwoju wybrać, zapraszam Cię na wstępną konsultację. Jako certyfikowany coach pomogę Ci przeanalizować Twoją sytuację i wspólnie zastanowimy się, jaka forma wsparcia będzie dla Ciebie najskuteczniejsza i najbezpieczniejsza. Czasem wystarczy krótka, około 15-minutowa rozmowa, by zyskać większą jasność i podjąć świadomą decyzję co do dalszych kroków.